Các bước hộ kinh doanh cần chuẩn bị khi chuyển sang kê khai từ 2026
92
Hộ kinh doanh cần rà soát doanh thu, kiểm kê hàng tồn, đăng ký sử dụng hóa đơn, tài khoản ngân hàng… để chuẩn bị chuyển sang cơ chế tự kê khai từ đầu 2026.
Từ ngày 1/1/2026, hình thức thuế khoán sẽ bị bãi bỏ, hơn 5 triệu hộ và cá nhân kinh doanh sẽ chuyển sang cơ chế tự kê khai, nộp thuế. Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế, khuyến nghị 7 bước chuẩn bị với hộ, cá nhân kinh doanh khi chuyển từ khoán sang kê khai.
Bước 1: Xác định nhóm quy mô kinh doanh
Cá nhân, hộ kinh doanh cần rà soát doanh thu thực tế 2025, mức dự kiến 2026 để xác định thuộc nhóm nào. Việc này sẽ quyết định phương pháp tính thuế, chế độ kế toán, phần mềm giải pháp… họ sử dụng khi chuyển sang kê khai.
Cơ quan quản lý dự kiến chia hộ kinh doanh thành 4 nhóm theo doanh thu hàng năm. Trong đó, nhóm 1 là các hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng một năm – ngưỡng chịu thuế mới áp dụng từ năm 2026. Họ không phải chịu thuế VAT, thu nhập cá nhân nhưng cần kê khai doanh thu mỗi năm một lần.
Nhóm 2 là các hộ có doanh thu từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng một năm. Mức doanh thu mỗi năm từ 3 đến dưới 50 tỷ đồng thuộc nhóm 3, và nhóm 4 là trên 50 tỷ.
Bảng so sánh 4 nhóm hộ kinh doanh dự kiến được quản lý thuế từ 1/1/2026:
Tiêu chí Dưới 500 triệu đồng (Nhóm 1) Từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng (Nhóm 2) Từ 3 tỷ đến dưới 50 tỷ đồng (Nhóm 3) Trên 50 tỷ đồng (Nhóm 4)
Thuế VAT Không chịu thuế Doanh thu (x) tỷ lệ VAT theo ngành
Thuế TNCN Miễn hoàn toàn
Lựa chọn cách tính:
– Cách 1: (Doanh thu – 500 triệu) x tỷ lệ TNCN theo ngành
– Cách 2: (Doanh thu – chi phí) x 15%
(Doanh thu – chi phí) × 17% (Doanh thu – chi phí) × 20%
Khai thuế VAT Không kê khai Theo quý Theo tháng
Khai thuế TNCN Theo quý hoặc quyết toán năm (31/1 năm sau)
Hóa đơn điện tử Không bắt buộc Bắt buộc (nếu doanh thu > 1 tỷ) Bắt buộc Bắt buộc
Sổ sách kế toán Bắt buộc
Với những hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng, việc kê khai chia làm hai kịch bản. Kịch bản 1, doanh thu đến cuối năm vượt ngưỡng này, họ sẽ khai số thực tế và nộp khoản phát sinh vào ngày 31/1/2027. Kịch bản 2, doanh thu vượt 500 triệu đồng ngay trong nửa đầu năm, thời điểm kê khai rơi vào ngày 30/6 hoặc 30/7/2026, tương tự cách xử lý với hộ mới bắt đầu kinh doanh.
Nhóm có doanh thu trên 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng vẫn được phép chọn cách tính thuế tỷ lệ trên doanh thu. Họ được giảm trừ 500 triệu đồng (ngưỡng doanh thu chịu thuế) trước khi tính thuế.
Nhóm ghi nhận doanh thu từ 3 tỷ trở lên, họ chỉ được chọn cách tính thuế TNCN trên lãi (doanh thu – chi phí). Trong tháng 12, họ cần chuẩn bị chứng từ liên quan đến hàng hóa mua vào, các khoản chi cho sản xuất kinh doanh như thuê mặt bằng, nhân công…
Với các hộ mới bắt đầu kinh doanh từ 2026, thời điểm kê khai được áp dụng linh hoạt. Thời điểm kê khai với hộ mới kinh doanh năm 2026 được áp dụng linh hoạt. Nếu hoạt động từ đầu năm, hộ kê khai vào tháng 7/2026, còn bắt đầu cuối năm, thời hạn lùi sang tháng 1/2027.
